فکر کن با زور از خواب بیدار بشی و حاضرشی و خودتو برسونی دانشگاه وبعد ببینی که استاد نمیاد وای اخر حالگیری ! البته اینجا باید بگم که هر دانشجویی از نیومدن استاد ناراحت نمیشه؛ ولی ما خیلی از نیومدن استادمون ناراحت شدیم!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

کار علم انسان شناسی : ۱- الگو سازی  ۲ -خلق مفاهیم  ۳- پی بردن از

ظاهر مفاهیم به باطن و لایه های پنهان آنها.

انسان شناسی از ظواهر چیزهایی که در زندگی هاست از شیوه ی زندگی

مردم و نمادها و نشانه هایی که در زندگی مردم وجود دارد به لایه های

پنهان آن شیوه ها و عادات می رسد.

مردم نگاری روشی برای توصیف فرهنگی خاص است هدف از توصیف این

است که در مرحله بعد به تبیین یا چرایی برسیم و بعد از آن به تعمیم برسیم

در تعمیم می گوییم به چه میزان قابل تسری است .

توصیف مردم نگارانه توصیفی است که در آن تبیین و تعمیم هم وجود دارد

به این نوع توصیف مردم نگارانه "شرح قویم یا غنی " می گویند.

شرح قویم توصیفی است که درآن چیستی چرایی و چگونگی وجود دارد

و کارش پرده برداشتن از واقعیتها ست .

مردم نگاری یک تمهیدی است برای اینکه بتوانیم جامعه را تغییر دهیم.

در ضمن کتاب فرهنگ علم اصلاح طلبان نوشته ادوارد بارمد تایلر توسط

استاد به دانشجویان برای مطالعه معرفی شد

به نقل از اعظمی

 جلسه دهم

نوشتن راهی برای اندیشیدن است.

این جلسه استاد در مورد تحقیق بیشتر توضیح داد. شرایط تحقیق :اهمیت موضوع،انواع،کارکردها و کاربردهای موضوع.

مقاله ، اول موضوعی انتخاب کنید که از لحاظ احساس وعاطفی با آن در ارتباط باشید. در مورد تحقیق به فایده ان فکر نکنید. با آن موضوع وارد گفتگو شوید.

انواع ادبی از نظر محتوا:

حماسی:تاریخ تخیلی یک ملت که با قهرمانی ها و اعمال و حوادث خارق العاده در می امیزد.مانند شاهنامه تاریخ تخیلی ایران. ویژگی: داستانی و تخیلی بودن

نمایشی: که بر اساس نمایش به صحنه می اید پیوند انسان و زندگی ، طبیعت و تحلیل نحوه مواجه انسان با طبیعت

غنایی: بیان نرم و لطیف برای احساسات شخصی بیانگر عواطف آدمی. مانند غزلیات حافظ و رباعیات خیام

تعلیمی: دعوت به درستی و اخلاق

روانشناسی ادبیات : ویژگی منحصر به فرد شعر فارسی این است که تخلص دارد.

   در بررسی هنر دو دیدگاه وجود دارد : 1- بررسی هنر به شیوه توصیفی 2- بررسی هنر به شیوه علی

  وبر : جامعه شناس نباید به محتوای اثر هنری بپردازدزیرا موجب قضاوت ارزشی می گردد. شیوه توصیفی :به اعتقاد وبر: ما صلاحیت اینکه بخواهیم یک اثر در مورد جهت گیری های ارزشی نظر دهیم  را نداریم بلکه جامعه شناس باید به هنرمندان به مثابه یک گروه اجتماعی بپردازد و بداند که آنها چه ویژگی هایی دارند این یک مطالعه توصیفی است زیرا به خود اثر هنری کار ندارد بلکه به خالق  اثر کار دارد.

شیوه علی : تبیین شرایط شکل گیری و تولید اثر هنری ،خاستگاه اجتماعی یا علیت اجتماعی اثر هنری.در این شیوه از بررسی به این امر پرداخته می شود که جامعه ، اقتصاد ، مذهب ، ویژگی های فرهنگی ،توسعه یافتگی یا نیافتگی ، ساختار قدرت ، نظام سیاسی ، جهان بینی های مختلف چه تاثیری در پیدایش و گسترش گونه های خاص هنری به جای می گذارند؟مثلا چه اتفاقی می افتد که در یک دوره ای ، گونه ها و سبک های ادبی از بین می روند و سبک های ادبی جدیدی جایگزین آن می شوند ؟ در تبیین هر اثر هنری سه رویکرد وجود دارد: 1- رویکرد فلسفی به هنر 2- رویکرد جامعه شناختی به هنر 3- رویکرد فلسفی و جامعه شناسی به هنر .

خلاصه کنفرانس طنز در آثار عبید زاکانی : عبید  شاعر و ادیب  مشهور قرن هشتم هجری است که البته شهرت عبید زاکانی در ادبیات ما به خاطر طنز هایی است که نگاشته است.  شمایل طنز در ادبیات فارسی ما ، عبید زاکانی است زیرا در دوره خود صریح ترین کسی بوده است که از طنز و شوخ طبعی به عنوان یک ابزار استفاده کرده است .

تقسیم بندی شوخ طبعی  از منظر دکتر علی اصغر حلبی :شوخ طبعی عبارت است از هر چیز خنده آور

1-     طنز : فاخر ترین گونه شوخ طبعی است و در واقع یک نوع باز نمایی و انعکاس حقیقت است که قصد اصلاح نابسامانی ها را در پشت پرده خنده دارد و خنده ایجاد شده جدی است.

2-     هجو : در هجو قصد تخریب داریم .

3-     هزل: عده ای هزل را کلمات بی ارزش می دانند .مثلا مولانا در مثنوی از هزل استفاده کرده است.

4-     فکاهه : در فکاهه وهزل سخنها تنها ارزش خنداندن دارد و پیامی ندارد.

فرق طنز و هجو آن است که غالبا طنز را برای مقاصد اصلاح طلبانه اجتماعی و منتقدانه بکار می برند ولی هجو برای تخریب است و ترانه های فولکور را سرشار از طنزهای جدی و ممتاز می داند . آقای ستوده طنز را به دو نوع رسمی یا مستقیم و غیر رسمی یا غیر مستقیم تقسیم می کند  و فرق این دو نوع را در این می داند که در طنز رسمی سخن گو بی واسطه با مخاطب صحبت و شوخی می کند ولی در طنز غیر رسمی سخن گو پوشیده تر با مخاطب شوخی می کند.

عبید زاکانی بزرگترین طنز پرداز کلاسیک ماست . هر نوع شوخی را طنز نمی گویند طنز به آن نوع  شوخی گفته می شود که اولا جدی است ثانیا هدف آن صرفا خنداندن و سرگرم کردن نیست بلکه طنز دارای یک ماهیت اجتماعی – سیاسی است و می خواهد از یک دو گانگی ، تزویر ، دروغ ، امر غیر اخلاقی ، نابهنجار و نابرابری پرده بر دارد . هجو نیز سخنی است برای خنداندن و خراب کردن فرد. گونه های دیگر طنز نیز وجود دارد که آقای ستوده در تقسیم بندی خود به آن اشاره نکرده اند مثل لطیفه ، لطیفه ها نیز انواعی دارند . لطیفه یک داستان کوتاه است که در آن پند و اندرز نهفته است و می تواند خنده آور نیز باشد.  در واقع طنز در ادبیات فارسی ، یک نوع و گونه ادبی است که از جنس اجتماعی است یعنی کسی با زبان طنز مدیحه، وصف تاریخی و..را بیان  نمی کند . طنز در حقیقت یک نوع ادبی است که کارش پرداختن به مسائل و چالش ها و ابعاد زندگی اجتماعی است که در قالب های ادبی و زبان های دیگر قابل بیان نیست. از جمله مسائلی که در قالب طنز بیان می شود می توان به مسائلی اشاره کرد که مستقیما با قدرت در تعامل اند و بیان آنها با مجازات اجتماعی همراه است.

ویژگی های طنز : 1-طنز ادبیات  و نمادی از فرهنگ غیر رسمی است و به همین دلیل یک نوع مقاومت در برابر ادبیات رسمی نیز است . ادبیات رسمی ،  گفتمان  غالب و ادبیات در بار است. ولی ادبیات غیر رسمی شاخه های مختلفی دارد مثل زبان مخفی جوانان ، مفهومی که گیدنز تحت عنوان خودمانی بودن یاد می کند .

2- طنز ماهیتا  یک کنش دموکراتیک است بر خلاف گونه های ادبی دیگر که در چهارچوب ساختارهای تسلط یافته مشروعیت پیدا کرده اند .طنز بخصوص در نظام های سیاسی اقتدار گرا و کمتر دموکراتیک یک کنش کاملا دموکراتیک است. زیرا طنز جدای از آن محتوای منتقدانه ای که در آن قرار گرفته و مضامینی که مستقیما به نا برابری ها و روابط قدرت یورش می برد از یک ویژگی ممتاز برخوردار است و آن عبارت است از اینکه از لحاظ صورت یک کنش باز است که امکان ارتباط بر قرار کردن تمام افراد جامعه با آن وجود دارد . طنز از جنس خنده است ، طنز نویس موفق کسی است که طوری بنویسد که عامه  بفهمند و خواص بپسندند . مثلا برای فهم قصاید سعدی به سطحی از دانش ، بینش نیاز است ولی سخن طنز پردازان این طور نیست زیرا طنز پردازان طوری سخن می گویند  تا تمام لایه های جامعه را در بر گیرد. ادبیات کلاسیک ما عمدتا غیر اجتماعی است و ادبیاتی نبوده که در جهت احقاق حقوق فرو دستان ،نا برابری ها و.. تلاش کند . از دوران مشروطه به بعد است که طنز پردازانی مثل نسیم شمال ظهور پیدا کرده اند.        

عبید زاکانی رسالات مختلفی دارد مثل رساله دلگشا ، موش و گربه ، تالیفات ، اخلاق الاشراف. رساله اخلاق الاشراف به لحاظ جامعه شناختی  مهم ترین رساله عبید است . از جمله مفاهیم کلیدی که در رساله اخلاق الاشراف وجود دارد عبارت است از تمایز بین دو مذهب مختار و منسوخ . عبید از یک تمهید ادبی تحت عنوان تمهید وارونگی استفاده می کند و مجموعه وسیعی از نا برابری ها ، تبعیض ، ظلم و ستمی که در فرهنگ ایران وجود دارد را آشکار می کند . عبید معتقد است در مذهب منسوخ ( شیوه زندگی که از بین رفته ) جوانمردی کردن ، سخن راست گفتن ، سادگی ، بی ریایی ، کمک کردن به همنوع ، عشق ورزیدن جای دارد و در مقابل در مذهب مختار (شیوه زندگی مجاز ) دروغ ، ریا و.. جای دارد و فرد با استفاده از این مذهب می تواند خود را توجیه کند.

توضیحات استاد فاضلی در مورد کتاب کیمیای سعادت غزالی :یکی از گونه های ادب فارسی ، پند نامه ها و اخلاق نامه ها است مثل کتاب کیمیای سعادت ، اخلاق ناصری ، کتاب معراج السعادت نوشته ملا احمد نراقی . معمولا کتاب های اخلاقی ، بر فرهنگ آرمانی معین ، بایدها ، شاید ها و شایستگی ها تاکید می کنند. از جمله انتقاداتی که می توان به کتاب کیمیای سعدات غزالی وارد کرد در مورد فاید ه ها و زیان های ازدواج است به اعتقاد غزالی حکمت و انگیزه اصلی تجویز ازدواج ارضای شهوت نیست بلکه شهوت وسیله و واسطه ای برای بقاء نسل و ایجاد و ازدیاد مومنان است . غزالی پنج فایده و سه زیان برای ازدواج بیان می کند .

فایده های ازدواج : 1- پیدا کردن فرزند 2- حصار کردن دین 3- دیدار زنان سبب انس و راحتی دل گردد و مجالست با ایشان باعث آسایش شود .4- زن تیمار خانه بدارد و کار رفتن و پختن را کفایت کند که اگر مرد به این کار ها مشغول شود از عبادت و دانش محروم می ماند . 5- صبر کردن بر اخلاق زنان و کفایت کردن مهمات ایشان تمرین عبادت است.

آفات ازدواج : 1- امکان نا توانی شوهر در تامین زندگی همسر خویش و کشاندن مرد به انحراف .

2- قیام کردن به حق عیال نتوان الا به خلق نیکو و برای این کار باید بر محالات صبر نمایی و تحمل سختی های ایجاد شده از طرف زن برای هر مردی امکان پذیر نیست و این باعث رنجش روح می شود.

3- دل به اندیشه و کار زنان و سر گرم شدن با زن باعث فراموشی یاد خدا می شود.

ازجمله   مهم ترین انتقادی که می توان به این کتاب وارد کرد این است که در فواید ازدواج که غزالی بیان کرده هیچ فایده ای برای زن وجود ندارد و از نظر غزالی مرد کانون این فایده ها  است. در واقع کتاب کیمیای سعادت غزالی نمونه ای از فرهنگ آرمانی- اسلامی است.

خلاصه کنفرانس عشق و از خود بیگانگی در شعر مولوی و توضیحات استاد فاضلی راجع به آن :انواع عشق از دید مولوی : 1- عشق حقیقی: که همواره به عنایت پروردگار پدید می آید . نخست او باید عنایتی کند تا در بنده عشق پیدا شود . مولوی این نوع عشق را خمیر مایه زند گی و هستی انسان می شناسد و جهان را قائم به آن می بیند. مولوی عشق خواه عشق آسمانی ، خواه عشق زمینی را اصل و  اساس یگانگی می داند و آن را برتر و بالاتر از خرد می شمارد و معتقد است که خرد به چند گانگی راه می برد ولی عشق حسی نا متجانس ها را به هم پیوند می دهد و به یگانگی می رساند. 2- عشق عرفانی : عشقی است حقیقی و کامل که به هیچ موضوع معین و محدودی تعلق نمی گیرد و فقط دیدارمعشوق حقیقی را که ذات مطلق حق تعالی است می طلبد .

 از نظر مولوی عشق از هیچ چیزی پروا ندارد و عاقبت اندیش نیست. و عشق و رنج جدایی نا پذیرند. عشق منجر به یگانگی و همانند سازی می شود .مولوی بر این باور است که عاشق باید در راه معشوق رنج بکشد و دیوانه شود. مولانا بر خلاف شاهنامه و آثار ادبی دیگر که به دنیای بیرون ، سیاست و ... می پردازند به احساسات درونی ما اعم از احساسات متافیزیکی ، مناسبات زمینی و.. توجه دارد. آموزه های اجتماعی شعر مولانا در سال های اخیر استخراج شده است . کتاب مثنوی مولانا 26هزار بیت و 275 حکایت دارد . کتاب آقای دکتر علی اکبر ترابی در مورد شاعری مثل مولانا پخته تر و سنجیده تر است . آقای دکتر علی اکبر ترابی معتقد است این 275 حکایت ، داستان ها و قصه هایی است که بخشی از آن جنبه تعلیمی دارد و بخشی از آن توضیحاتی در مورد انسان آرمانی است . دکتر ترابی در مورد مولانا سه نکته را استخراج می کند : 1-  مولوی با وجود توانایی اش ، شعر و شاعری را هدف قرار نداده و نه تنها  به شاعری و توانایی خود در این زمینه نبالیده است بلکه بر عکس در مراحلی از شعر و شاعری بیزاری نیز جسته است.

2- برای مولوی شعر ابزاری جهت آشکار کردن راز حق که ما تحت عنوان عرفان و تصوف از آن نام می بریم ،  بوده است .

3- مولانا معتقد است:  استعداد و عاملیت افراد نقش مهمی در زندگی افراد دارد.

معرفی چند کتاب : 1- کتاب هم بالی : شیوه ای در تفکر مدیریت ایرانی نوشته غلامرضا خاکی .دکتر خاکی در این کتاب بر اساس تجزیه و تحلیل منطق الطیر عطار توضیح می دهد اگر کسی منطق الطیر عطار را فهم کند می تواند بسیاری از ویژگی هایی که یک مدیر ایرانی برای مدیریت سازمان نیاز دارد را در آن ببیند . دکتر خاکی ادیب نیست ولی معتقد است منطق الطیر عطار یک نوع بنیان تفکر در مدیریت ایرانی است .

2- کتاب جامعه شناسی در ادبیات فارسی نوشته علی اکبر ترابی .دکتر ترابی در این کتاب نمونه های مهمی از ادب فارسی را معرفی می کند مثلا آقای دکتر ترابی در مورد طرز تلقی نظامی از شعر و شاعری در این کتاب مفصل توضیح می دهد . آقای دکتر ترابی معتقد است : شعر یعنی دروغ گویی . شاعر و نویسنده خوب کسی است  که بتواندالف-  استحکام پادشاه و خواست های شاه را باز نما کند ب- امر خرد را بزرگ و امر بزرگ را خرد جلوه دهد .این کتاب تا حدودی ارزش های منتقدانه نسبت به ادبیات فارسی دارد و آقای ترابی معتقد است:  شرایط سیاسی ، اجتماعی و وضع اقتصادی در شعر تاثیر گذار است

    به نقل از صبا،درمورد کنفرانس ها باید مطالبی اضافه کنم در مورد کنفرانس خودم که استاد اصلا اجازه صحبت نداد وبعد....    

دو سنت در اجتماعیات در ادبیات فارسی وجود دارد :1- سنتی که جامعه شناسان به سراغ متن های ادبی رفته اند مثل دکتر شهبازی ، که هدف آنها پی بردن به ویژگی های جامعه ایران از طریق متون ادبی است .

2- سنتی که محققان ادبی از منظر جامعه شناسی در ادبیات به سراغ متن ها ی ادبی رفته اند  که هدف آنها شناسایی ، تفسیر ، تاویل  و فهم متون ادبی از راه بازشناسی و ویژگی های اجتماعی آنهاست.

فرایند تاریخی شکل گیری اجتماعیات در ادبیات فارسی در ایران : اجتماعیات در ادبیات فارسی در سال 1348 به عنوان سه واحددر برنامه  درسی علوم اجتماعی گنجانده شد و دکتر غلامحسین صدیقی به عنوان بنیانگذار علوم اجتماعی این پیشنهاد را ارائه کردند . به لحاظ تاریخی در سال 1350 اجتماعیات در ادبیات فارسی برای رشته لیسانس و فوق لیسانس علوم اجتماعی الزامی شد و بعد در سال 1368 اجتماعیات در ادبیات فارسی به جامعه شناسی ادبیات تبدیل شد. در سال 1348 در مورد اینکه چرا اجتماعیات در ادبیات فارسی باید تدریس شود سه نکته مطرح شد:

1-     در کتاب های ادبی ، تاریخی و جغرافیای زبان فارسی شاهد این هستیم که این متون به مثابه مدارک معتبری از باورها ، ارزشها ، فرهنگ و جامعه ایران در تاریخ گذشته اند. در گذشته تحولاتی در جامعه ایران  رخ داده که این تحولات در شعر و نثر فارسی نوشته و ثبت شده است .متون نظم و نثر فارسی به مثابه سند های فرهنگی هستند که ما از طریق باز خوانی این سند ها می توانیم ساختار های اجتماعی ، رخدادهای تاریخی ،ویژگی های فرهنگی و به طور کلی تاریخ و فرهنگ ایران را که در گذشته رخ داده باز شناسی و باز خوانی کنیم و در این فرایند باز شناسی و باز خوانی می توانیم یک بینش و بصیرت تطبیقی از سیر تحول جامعه و فرهنگ ایران بدست آوریم .در این فرایند باز خوانی و باز شناسی جامعه ایران از طریق متون نظم و نثر گاه ما شاهد تحولات فرهنگی شگرف و باور نکردنی در زمینه جامعه خودمان هستیم.

2-      مطالعه باستانی ادبیات نظم ونثر کلاسیک فارسی به ما کمک می کند تا سیر تحول اندیشه اجتماعی در ایران را بشناسیم. یعنی متون ادب فارسی نه تنها تا حدودی وضعیت ساختار ها ی اجتماعی  را در ایران نشان می دهند بلکه ذهنیت اجتماعی ، تفکر و نوع اندیشه اجتماعی در ایران را هم باز تاب می کنند .مثلا شعر در گذشته نه تنها امری تفننی بوده است بلکه اساسی ترین قالب تفکر در جامعه ایران بوده است.،بنابراین اساسی ترین اندیشه های اجتماعی ،سیاسی و... را می توان در آثار مولانا ،حافظ،سعدی و.. جست وجو کرد. یکی از مهم ترین منابع دکتر سید جواد طباطبایی برای باز خوانی اندیشه سیاسی ، فلسفه سیاسی و تفکر در ایران استناد و ارجاع به متون ادبی است این متون لزوما شعر نیستند بلکه اخلاق نامه ها ،پند نامه ها ، سیاست نامه ها و متون تاریخی ، جغرافیایی و... را نیز در بر می گیرد .

3-     باز خوانی متون نظم ونثر کلاسیک فارسی در حال حاضر دارای یک ضرورت اجتماعی –فرهنگی نیز هست، این ضرورت ناشی از تحولی است که جامعه ایران بخصوص نسل جوان آن در نتیجه آشنایی با فرهنگ و ادبیات غرب و کشورهای دیگر با آن مواجه هستند. ما هر روز شاهد رواج ادبیات و فرهنگ جوامع دیگر هستیم در این فرایند این احتمال می رود که به تدریج زبان و فرهنگ ایرانی به فراموشی سپرده شود و نسل جوان ایران از منابع فرهنگی گذشته خود فاصله بگیرند . درس اجتماعیات در ادبیات فارسی یک راه و روش برای آشنا کردن نسل جوان ایرانی است که به رشته های علوم انسانی و اجتماعی  رجوع می کنند تا از طریق گذراندن این درس بتوانند تا حدودی به منابع فرهنگی  گذشته خود دسترسی پیدا کنند. ما از طریق باز خوانی متون نظم و نثر کلاسیک می توانیم نه تنها در مورد فرهنگ ایران بلکه در مورد فرهنگ انسانی به شناخت هایی دست پیدا کنیم ، زیرا میراث مکتوب و ادبی  ایران یک میراث چند هزار ساله است و مجموعه ای از تجارب جهانی در این میراث نهفته شده است. بنا براین اگر به بررسی دقیق جامعه شناسانه نظم ونثر فارسی بپردازیم این امکان وجود دارد که بتوانیم بخشی از ویژگی های جهانی فرهنگ بشر را شناسایی و مطالعه کنیم.

مشکلات نقد در ادبیات کلاسیک ایران از منظر آقای شفیعی کدکنی

آقای شفیعی کدکنی معتقد است : نقد کردن و مطالعه ادبیات کلاسیک ایرانی کار دشواری است به این دلیل که :

1-     سنت نقد و بررسی در ایران وجود نداشته است و نمونه های پراکنده نقد به معنای گفتمان و سنت نیست. ما مجبوریم برای نقد ((چه نقد جامعه شناسانه ، هنری ، روانکاوانه ،تاریخی و...)) از معیارهای اروپایی و غربی کمک بگیریم وبهترین ناقد روزگار ما کسی است که بتواند آراء منتقدان اروپایی را به درستی با آثار ادبیات فارسی تطبیق دهد و هنو زچنین ناقدی پیدا نشده است که بتواند این تطبیق را به درستی انجام دهد، زیرا افرادآشنا به ادبیات فارسی نقد اروپایی را نمی شناسند و و افراد آشنا به نقد ، ادبیات را نمی شناسند. و علت اینکه اجتماعیات در ادبیات فارسی در ایران رشد نکرد این است که در بین جامعه شناسان ما افراد آشنا به ادبیات کلاسیک که نسبت به این حوزه تعلق خاطر داشته باشند وجود ندارد.

2-     مانع دوم در نقد ادبیات کلاسیک ما این است که در گذشته تقسیم بندی آثار ادبی در ادبیات شرقی و اسلامی وجود نداشته است . البته در ادبیات ملل اسلامی به تاثیر طرز فکر ادبیات عرب ، آثار ادبی از منظر ظاهر تقسیم بندی شده اند و تقسیم بندی آثار ادبی به قالب های شعری محدود شده است ، در نتیجه این به مانعی تبدیل شده است که ما نتوانیم محتوای شعر فارسی را براساس سبک ، انواع و گونه شناسی طبقه بندی کنیم. شرط نقد کردن ((چه نقد روانکاوانه ،جامعه شناسانه، زیباشناسانه و...)) این است که معیاری برای تقسیم بندی داشته باشیم و در سال های اخیر تحت تاثیر دیدگاههای اروپائیان تقسیم بندی هایی بوجود آمد.

3-     اساسا شاعران قدیم و کلاسیک ما سیر تاریخی و تحول ذهنی خود را ثبت نکرده اند در نتیجه امکانی برای تجزیه وتحلیل آثار ادبی وجود ندارد .

4-     داوری در مورد جوانب معنوی کار شاعران کلاسیک و قدیم ما دشوار شده است زیرا در تقسیم بندی دیوان ها رعایت شکل ظاهری و ترتیب الفبایی سبب شده است که برای یک خواننده، مطالعه در جوانب روحی و معنوی سیر یک شاعر از کار های دشوار تلقی شود .

5-     شعر فارسی،  نظم ونثر کلاسیک فارسی کمتر از جنس ادبیات اجتماعی است یعنی بر خلاف شعر معاصر ، که دارای نظم ونثر اجتماعی است و در نتیجه در گیری مستقیم یا غیر مستقیم هنر مند با فرایند های اجتماعی –سیاسی جامعه خلق می شود در ادبیات کلاسیک ما در گیری مستقیم و غیر مستقیم ادیب با فرایند های اجتماعی – سیاسی کمتر بوده است .

فرق نظم ونثر :نثر در ادبیات ما نسبت به نظم ،اجتماعی تر است . نظم ما بیشتر به ابعاد فردی ، عاطفی ، شخصی مثل عشق ،غلام وارگی و.. برمی گردد. از دوره نیما به بعد و به احتمال زیاد از دوره مشروطه است که شعر ما به رسانه ای د رجهت بیان آرمان های اجتماعی ، مبارزات سیاسی و در گیری با زندگی اجتماعی تبدیل می شود . در دوران مشروطه ،یک نوع خود آگاهی انتقادی به وجود می آید و باز اندیشی به مثابه یک فرایند وارد زندگی اجتماعی می شود در نتیجه شعر ما نیز اجتماعی می شود.

جامعه شناسی باید دو موضوع راروشن کند :1- توضیح چالش های پدیده 2- پی بردن به باطن امور از طریق مشاهده ظاهری ((باطن امور، یعنی مردم عادی  توانایی ادراک برخی امور را ندارند ولی محقق به دلیل مسلح بودن به چشم تیز بین می تواند آن امور را کشف کند. ))

خلاصه کنفرانس جستارهای اجتماعی در شاهنامه فردوسی

شاهنامه فردوسی گنجینه زبان پارسی و محصول تکامل روح ایران زمین است ،شاهنامه یک فرهنگ است.در شاهنامه به مسائل اجتماعی مختلفی از جمله رهبری جامعه در جهان باستان ، داوری ، عشق ، ازدواج ، شیوه های همسر گزینی ، قشر بندی اجتماعی و..سخن گفته  شده است. فردوسی در وصف رویداد های دوران پادشاهی جمشید به چگونگی شکل گیری طبقات اجتماعی اشاره می کند و مردم را به چهار طبقه 1- کاتوزیان (عابد و زاهد ) 2- نیساریان (سپاهیان پادشاه )3- نسودی (کشاورزان و کشتکاران ) 4- آهنو خوشی ( اهل حرفه و پیشه ) تقسیم می کند .شاهنامه به عنوان متن سیاسی ادبیات کلاسیک ایران به حساب می آید.

نکات کلیدی مطرح شده در مورد کنفرانس جستارها ی اجتماعی در شاهنامه فردوسی از جانب استاد فاضلی

1-     اهمیت سیاسی شاهنامه در صد سال اخیر این است که این سند از یک منظر سیاسی خاص به عنوان سند مقاومت مردم ایران در مقابل هجوم اعراب به حساب می آید که فروسی از طریق اشعار سروده شده در شاهنامه توانسته زبان فارسی را در مقابل زبان عربی حفظ کند .

2-     شاهنامه به عنوان یک سند تاریخی نیز هست ، روایتی است از تاریخ ایران زمین هم تاریخ اسطوره ای و هم تاریخ ما بعد اسطوره ای .

3-     شاهنامه به عنوان یک سند هویت قومی نیز هست  بخصوص در نیمه دوم قرن نوزدهم زمانی که ناسیونالیسم ایرانی در حال شکل گیری بود شاهنامه به عنوان یک نشانه برای تفسیر های گوناگون مورد توجه روشنفکران و فعالان سیاسی  ایرانی قرار گرفت. (کارکرد سیاسی شاهنامه )

داستان های داخل شاهنامه بحث ها و چالش های سیاسی را مطرح می کند . مثلا داستان کاوه آهنگر به عنوان یکی از نمادهای قومیت کرد به حساب می آید.

4-     شیوه زندگی ایرانیان در طول تاریخ بخصوص در قرن چهارم و قبل از آن از طریق شاهنامه قابل شناسایی است مثل شیوه ساز ماندهی جامعه ، ازدواج و... (بعد انسان شناسی شاهنامه )

5-     از دیدگاههای مختلفی می توان به شاهنامه نگاه کرد که در نتیجه این دید گاهها ، برداشت های متفاوتی شکل می گیرد. مثلا می توان گفت شاهنامه باز نمای مردانگی در جامعه ایران است ، شاهنامه سند شاهان است ،شاهنامه یک سند اخلاقی است.

خلاصه کنفرانس جستارهای اجتماعی در بوستان و گلستان سعدی

سعدی در واقع یک پژوهشگر اجتماعی است که مسائل اجتماعی را از طریق مکامله و مناظره دو جانبه و روش خاص خودش مطرح می کند و خودش نقش ثالثی را ایفا می کند تا کنجکاوی بیشتری را بر انگیزد و مسائل را بهتر تبیین کند و به تحلیل بکشد. یکی از شاهکار های ادبی سعدی بوستان و گلستان است. کتاب بوستان سعدی در واقع برخاسته از خیال سعدی است و سعدی در این کتاب بیشتر جامعه مطلوب را تصویر کرده و انسان را آن چنان که باید باشد توصیف کرده است .بوستان دارای ده باب است .سعدی از راه تجربه مستقیم و مشاهده همراه با مشارکت به شناخت قشرهای مختلف مردم می پردازد و داده های خود را در قالب شعر ،داستان و.. به تصویر می کشد. اما سعدی در کتاب گلستان سعی کرده جامعه خود و جوامع دیگر را به همان صورتی که مشاهده کرده به خواننده معرفی کند. گلستان دارای هشت باب است وهر یک از باب ها دارای حکایتها و اندرزهایی به نظم ونثر است. در گلستان و بوستان به مسائل اجتماعی مختلف مثل انسان دوستی ، سرشت انسانی و پرورش اجتماعی ، سیاست و کشور داری و... اشاره شده است.

نکات کلیدی مطرح شده درمورد  کنفرانس جستارهای اجتماعی در گلستان و بوستان سعدی از جانب استاد فاضلی

1-     جایگاه سعدی در ایران زمین بیش از هر چیز به زبان فارسی ما مربوط می شود . شناسایی ارزش و اعتبار سعدی مهم است . استاد محمد معین طباطبایی معتقد بود: سعدی به زبان فارسی سخن نمی گفت بلکه ما فارسی زبانان به زبان سعدی سخن می گوئیم . مثلا کتاب دانته را هیچ ایتالیایی نمی تواند بخواند مگر اینکه متخصص زبان ایتالیایی قرن شانزده باشد ولی در مورد آثار سعدی این طور نیست بلکه هر ایرانی که قادر به خواندن و نوشتن باشد می تواند به راحتی با نظم ونثر سعدی ارتباط بر قرار کند  بنابراین بیشترین نقش سعدی در زبان فارسی معاصر ماست که زبانی ساده ، فصیح ، بلیغ را بنیان گذارد. در واقع همه اشعار سعدی سهل ممتنع هستند .

2-     سعدی نماینده یک نوع تفکر به نام تفکر انسان گرا در فرهنگ ماست ، پدیده ای که در غرب تحت عنوان اومانیسم یا  کرامت انسا نی مطرح است. کرامت انسانی یعنی جدی تلقی کردن تجربه های انسان در زندگی روزمره . تجربه انسان با تمام ابعادش برای سعدی مهم است این نگاه را نگاه انسان گرایانه سعدی می گویند . در نگاه سعدی تمام انسانها اعم از کافر ، مسلمان ، بی گناه ، گناهکار مهم اند  و همین نگرش انسان گرایانه سعدی باعث شده تا نثر سعدی در مقایسه با شعر های دیگر در سطح جهانی ماندگار باشد .در میان ادبا و شاعران کلاسیک ما ، یکی از اجتماعی ترین شعرا ، سعدی است زیرا به انسان و تجربه های آن توجه دارد . این نگاه انسان گرایانه سعدی که عده ای آن  را با نگاه شکسپیر برابر می دانند بشر را متوجه حقوق خود می کند . بنابراین انسان گرایی به علاوه زبان ساده سعدی باعث شهرت جهانی او بخصوص در ادبیات فرانسه شده است.

3-     در کل مفاهیمی که در بوستان و گلستان سعدی به کار گرفته شده مفاهیم جدیدی هستند .

4-     سعدی همچنین  به عنوان یکی از نظریه پردازان تعلیم تربیت در ایران مطرح است.

در حال حاضر جایگاه سعدی در گفتمان های سیاسی مشخص نیست.

به نقل از صبا

گوشه هایی از زندگی مارکس                        

مارکس در سراسر سال های اقامتش در لندن ، در فقر و تنگنای شدید مالی زندگی می کرد ، او یک بار کوشیده بود تا به عنوان منشی اداره راه آهن ، درآمد شغلی منظمی برای خودش پیدا کند ، اما به خاطر خط ناخوانای انگلیسی اش در این کار مؤفق نشد .

مارکس که خود را وقف کارش ساخته و ایمان آورده بود که کالبد شکافی او را از اقتصاد سیاسی سرمایه داری در آزاد سازی گریز ناپذیر طبقه ی کارگر نقش تعیین کننده ای را ایفا خواهد کرد .

با وجود تعقیب از سوی بستانکاران خشمکین و با آن که حتی برای یافتن سرپناهی برای خود و خانواده اش با دشواری روبرو بود ، باز هم چنان به وظایف تحقیقی اش ادامه می داد .

در این دوره سه تن از فرزندانش بر اثر نارسایی تغذیه یا فقدان مراقبت کامل درگذشتند .

زمانی که یکی از فرزندانش در گذشته بود ، او حتی پول کفن و دفنش را نداشت و یکی از دوستان پناهنده اش به داد او رسید .

مارکس و خانواده اش را بیماری های گوناگونی که برخی از آنها آشکارا از وضع زندگی فلاکت بارشان مایه می گرفتند به ستوه آورده بودند .

اما مارکس باز از پای در نمی آمد . اگر کمک های مالی دوست صمیمی اش انگلس نبود ، شاید که از خانواده مارکس اثری برجای نمی ماند . انگلس تا آنجا که در توان داشت ، از کمک مالی به مارکس دریغ نمی کرد .

به نقل از نعمتی.

این جلسه به نظر من یکی از بهترین جلسات بود،متفاوت با جلسات دیگه بود . بحث های جالبی سر کلاس شد که آن نقد رسانه ها بود، این که بیشترین وقت ما صرف تماشای تلویزیون می شه ولی در بعضی شهرها حتی در منازلشون تلویزیون ندارند مثل بوستون البته نه اینکه به خاطر فقر مالی باشه و...

برای شناخت انسان باید به چهار حوزه مسلط شویم:

1 – زبان

2 – بینش

3 – روش

4 – قلمرو (مسائل)

برای یادگیری دانش و مسلط شدن به حوزه های مذکور هر فرد باید آمادگی های شناختی ، عاطفی ، ارتباطی ، اجتماعی را کسب کند .

ما در هر رشته ای به کمک مجموعه ای از مفاهیم درباره مجموعه ای از واقعیت ها که در قلمرو آن رشته مورد نظر قرار دارد صحبت می کنیم.

مفاهیم کلیدی در انسان شناسی عبارتند از فرهنگ ، زبان ، هدیه ، الگوهای فرهنگی ، سنت ، مردم نگاری ، پتلاژ ، ....

زبان : یک نظام دلالت و نشانه است. نقاشی، عکاسی، فیلم وهمه هنرها هرکدام یک زبان هستند، نقاش، کارگردان، عکاس و هنرمند کسی است که با زبان آن حوزه هنری تخصصی اش آشناست.

 در این جلسه یک تقسیم بندی هم از علوم به عمل آمد :

1 – علوم خدمات محور

2 – علوم محصول محور

3 – علوم مهارت محور

4 - علوم مفهوم محور ( علوم انسانی در این گروه مورد مطالعه قرار می گیرند )

در علوم اجتماعی ، عالمان مفاهیم را از زبان عامیانه گرفته و به زبان علمی تبدیل می کنند .

در واقع ، مردم این مفاهیم را می سازند ولی جامعه شناسان این مفاهیم را در یک فضای مفهومی – معنایی به کار می گیرند .به همین دلیل ، علی رغم وجود وجوه اشتراک میان زبان علمی و زبان عامیانه ، این دو زبان تفاوت هایی هم با هم دارند :

زبان علمی با ویژگی ها یی چون :

1 – غیر احساسی

2 – غیر شخصی  - تعمیم یافته

3 – عدم قطعیت و وجود احتمال

4 – دقیق و روشن بودن

زبان عامیانه با ویژگی هایی چون :

1 – احساسی                                   3 -   قطعی

2 - شخصی                                      4 -  ابهام/ایهام

یکی از مشکلات علوم اجتماعی و  علوم انسانی این است که زبان این رشته کاملا نزدک یا شبیه به زبان عامیانه است .

علوم به کمک زبان هویت می یابند .